Merinos Atatürk Kongre Kültür Merkezi
Merinos Tarihi

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel sektör, sermaye ve teknoloji açısından hiç yeterli değildi ve sanayi sektörleri ancak kamu eliyle oluşturulabiliyordu. Bu yıllarda Sümerbank’ın öncelikleri pamuk ve yünlü dokuma sektörleri oldu. Sümerbank’ın Bursa’da kurmayı planladığı fabrikanın adı “ince uzunca yün” anlamına gelen “Merinos” oldu.

 

Bursa’ya yeni bir çehre kazandıracak olan bu dev tesis için önce bir senaryo hazırlandı. Avusturalya’dan gelen yapağı önce iplik, sonra da yünlü kumaşa dönüşecek, ileri aşamada merinos koyunu üretimiyle yapağı da Bursa ve çevresinde elde edilecekti. Bursa’nın tercih edilmesinin nedenleri başında, koyun yetiştiriciliği ve bu tür üretimler için ideal olan doğal kaynak sularıydı.

 

GAZİ MUSTAFA KEMAL AÇILIŞI ANAHTARLA YAPTI

Başvekil İsmet İnönü’nün 28 Kasım 1935 tarihinde temelini attığı Merinos Fabrikası’nın binaları, yüklenici Nuri Demirağ’ın çabaları ile kısa sürede yükseldi. Deneme üretimleri ve hazırlıkları tamamlandıktan sonra, 1 Şubat 1938’e gelindi…

 

Mustafa Kemal Atatürk önce Gemlik’te Suni İpek Fabrikası’nı açtı ve ardından Merinos Fabrikası için Bursa’ya geçti. Ulu Önder Atatürk 17. ve son kez Bursa’ya gelmişti. Ertesi gün, yani takvimler 2 Şubat 1938’i gösterirken Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bu dev kuruluşu o günün gelenekleri dışında kurdele kesmek yerine, kapıyı anahtarla açarak hizmete açtı.

 

Sümerbank Merinos Yünlü Sanayi Dokuma Fabrikası, Türkiye’nin ilk sanayileşme atılımları çerçevesinde ‘yünlü tekstil girdileri fabrikası’ olarak kurulmuştur. Temeli 28 Kasım 1935 tarihinde dönemin Başbakanı İsmet İnönü ve İktisat Vekili Celal Bayar tarafından atılan fabrikanın yapımını ünlü işadamı ve girişimci Nuri Demirağ üstlenmiştir. 

 

Cumhurbaşkanı Atatürk, Sümerbank Genel Müdürü Nurullah Esat Sümer tarafından kendisine sunulan fabrikanın altın anahtarını aldıktan sonra, fabrika içerisinde incelemelerde bulunmuş ve ardından onur defterinin ilk sayfalarına duygularını şöyle yazmıştır:

 

“Sümer Bank Merinos Fabrikası, çok kıymetli bir eser olarak milli sevinci arttıracaktır. Bu eser yurdun, hususiyle Bursa bölgesinin endüstri inkişafına (gelişimine) ve büyük milli ihtiyacın giderilmesine yardım edecektir. Eserin başarılmasından Ekonomi Bakanlığı’nı tebrik ederim. Sümer Bank direktörlüğüne teşekkür ve Fabrikayı gördüğüm gibi yüksek bilgi ve tam düzenli idarede direktörüne başarılar temenni ederim.”

 

Merinos yine Bursa’nın hizmetinde...

Bursa’da 16 bin 140 eğirme ve 7 bin katlama iğlik bir iplik fabrikası olarak üretimine başlayan Merinos Fabrikası, 1963 yılından sonra hızlanan sanayileşme sürecinin başlamasından gelişimine dek Bursa ekonomisine en önemli katkıyı sağlayan kurum haline gelmiştir.

 

Faaliyet gösterdiği 66 yıllık süreçte Türk sanayisine hizmet veren Merinos Fabrikası, 2004 yılında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın katkılarıyla Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne devredilmiştir.

 

14 Kasım 2000 tarihinde Özelleştirme Yüksek Kurulu “Merinos Yünlü Sanayi İşletmesi’nin toplam 314 bin 569 metrekarelik arazisi ve üzerinde bulunan taşınmazların eğitim, halka açık kültür, sanat, spor ve rekreasyon amaçlarında kullanılması için kamu yararı göz önüne alınarak, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na bedelsiz devredilmesine karar vermiştir.

 

Merinos Fabrikası’nı Bursa’da yaşatmayı hedefleyen Bursa Büyükşehir Belediyesi, Merinos’ta planlanan kentsel dönüşüm çalışması ile kente vizyon katan Atatürk Kongre Kültür Merkezi’nin oluşumunu tamamlamıştır.